Thực hành quy trình VietGAHP trong chăn nuôi lợn góp phần làm cho chăn nuôi an toàn bền vững.
16:1' 18/6/2012


      Chăn nuôi là một bộ phận quan trọng trong hệ thống nông nghiệp, không những cung cấp protein quý giá cho đời sống con người mà còn cung cấp nguồn phân bón cho cây trồng. Tại nhiều vùng nông thôn, chăn nuôi là nguồn thu nhập chính tạo ra số tiền mặt cần thiết cho tiêu dùng thường ngày của gia đình. Tuy nhiên việc phát triển chăn nuôi hiện nay đang gặp rất nhiều cản trở, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm môi trường và dịch bệnh đã làm giảm hiệu quả kinh tế của ngành và ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng.

      Để giải quyết những vấn đề trên và hướng tới một nền chăn nuôi an toàn bền vững, Trung tâm Khuyến nông-Khuyến ngư Nam Đinh đã xây dựng Mô hình chăn nuôi lợn thịt an toàn sinh học và áp dụng VietGAHP ở một số địa phương trong tỉnh. Kết quả mô hình cho thấy: đàn lợn tăng trọng nhanh, an toàn dịch bệnh và đặc biệt vấn đề môi trường được cải thiện rõ rệt, thu lãi 832.500 đồng/con. Đạt được kết quả đó là do mô hình đã áp dụng các biện pháp kỹ thuật chăn nuôi trong quy trình VietGAHP được ban hành theo quyết định số 1506/QĐ-BNN-KHCN ngày 15 tháng 5 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với những nội dung cơ bản như sau:

      1. Địa điểm nuôi: Vị trí xây dựng chuồng trại phải phù hợp với quy định tổng thể của khu vực và địa phương, cách xa đường giao thông, khu dân cư, khu công nghiệp, công sở, trường học, cách xa nguồn nước sinh hoạt, có nguồn nước sạch và đủ dự trữ lượng cho chăn nuôi. Đảm bảo đủ diện tích và điều kiện xử lý chất thải, nước thải theo quy định; bảo đảm diện tích về quy mô chăn nuôi; bố trí khu nuôi đầu hướng gió, có nhà tắm, nhà thay quần áo cho người lao động; Chuồng nuôi lợn cách ly, khu xử lý lợn ốm, chết, nhà chế biến hay chứa phân, bể chứa nước thải phải đặt ở cuối hướng gió và cách biệt với khu chăn nuôi chính
      Ở các cổng ra vào, cửa các khu chuồng trại và ở đầu mỗi dãy chuồng phải có hố khử trùng. Người và phương tiện vận chuyển trước khi vào trại đều phải đi qua các hố khử trùng.

      2. Thiết kế chuồng trại, kho, thiết bị chăn nuôi:

      - Có thể chọn 2 kiểu chuồng: chuồng hở và chuồng kín. Hướng chuồng tốt nhất là hướng Đông-Tây hoặc Đông Bắc-Tây Nam. Nếu là chuồng kín thì không nhất thiết phải là 2 hướng trên. Ngoài ra, tuỳ thuộc vào kích thước các chiều của lô đất để bố trí hướng chuồng cho phù hợp. Nền chuồng không trơn láng, dễ thoát nước. Mái có thể là 1 mái hoặc 2 mái bằng ngói, fibro-ximăng, lá, nhưng tốt nhất là loại tấm lợp 3 lớp. Vách chuồng làm bằng song sắt hay inox hoặc xây gạch, bê tông. Khoảng cách giữa các khu chuồng, dãy chuồng phải được bố trí xây dựng hợp lý. Thiết kế chuồng nuôi cho các đối tượng lợn khác nhau phải tuân thủ theo quy định hiện hành của Nhà nước.

      - Kho chứa thức ăn và nguyên liệu phải đảm bảo thông thoáng, có hệ thống gió tốt, không bị dột, tạt nước khi mưa gió để đảm bảo không bị ẩm mốc. Kho phải có các bệ, kệ để thức ăn và nguyên liệu không tiếp xúc xuống sàn nhà. Có tủ lạnh để bảo quản vacxin và một số loại kháng sinh yêu cầu được bảo quản lạnh.

      - Máng chứa thức ăn, nước uống phải được làm bằng xi măng, nhựa trơn không độc, kim loại hay hợp kim ít bị ăn mòn, không chứa chì, arsen. Núm uống phải được làm bằng kim loại hay hợp kim ít bị ăn mòn và không chứa chì, arsen.

      - Thiết bị khác gồm đèn chiếu sáng hay sưởi ấm phải có mũ chụp, quạt làm thông thoáng được đặt ở vị trí hướng gió thổi từ nơi sạch đến nơi bẩn, sàn lót nền cho lợn nái nuôi con, lợn lái mang thai được làm bằng nhựa hay xi măng chắc chắn, bề mặt không quá trơn, không gồ ghề.

     3. Con giống: Phải có nguồn gốc rõ ràng, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép sản xuất. Chất lượng con giống phải đảm bảo theo đúng quy định hiện hành.

      4. Quản lý thức ăn nước uống:

      - Thức ăn: Phải đảm bảo chất lượng, có đầy đủ thông tin về số lượng, tên hàng, nguồn gốc, hạn sử dụng...

      - Hệ thống nước uống phải đảm bảo nguồn nước sạch, không ô nhiễm, không bị rò rỉ.

      5. Quản lý đàn lợn: Lợn nhập vào trang trại phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, tiêm phòng vắc xin, thuốc điều trị đã sử dụng (nếu có). Tốt nhất nên nhập từ các trại đã có chứng nhận cơ sở an toàn dịch bệnh. Chỉ nên mua lợn mới từ 1-2 trại đảm bảo an toàn dịch, hạn chế nguy cơ mang bệnh vào trại.

      Khi lợn về đến trại, phải chuyển lợn xuống ngay, đưa vào khu cách ly để nuôi thích nghi. Ghi nhận lại tất cả các biểu hiện bệnh tật của lợn trong quá trình nuôi thích nghi.

      6. Quản lý dịch bệnh: Lập kế hoạch tiêm phòng vaccine, theo dõi tình hình dịch bệnh, lấy mẫu huyết thanh xét nghiệm....

      7. Bảo quản và sử dụng thuốc thú y: Vaccine và một số kháng sinh phải được bảo quản và sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

      8. Bảo quản chất thải và bảo vệ môi trường:

     - Chất thải rắn được thu gom hàng ngày và vận chuyển đến nơi tập trung để xử lý, tránh gây mùi khó chịu cho dân cư sống lân cận và sinh ruồi nhặng. Chất thải lỏng phải được thải trực tiếp vào khu xử lý chất thải, không được cho chảy ngang qua các khu chăn nuôi khác hay trưc tiếp ra môi trường; lắp đặt hệ thống phân loại, tách chất thải rắn và lỏng riêng biệt.

    - Hạn chế sử dụng nước rửa chuồng, sử dụng khẩu phần cân đối các chất dinh dưỡng, bổ sung các chế phẩm vi sinh để giảm mùi hôi nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Lợn chết do bệnh hoặc không rõ lý do đều không được bán ra ngoài thị trường và không được thải lợn chết ra môi trường xung quanh.
      9. Kiểm soát côn trùng, loại gặm nhấm và động vật khác.

      Dùng vôi bột hay thuốc sát trùng để kiểm soát côn trùng trong khu vực trại. Bảng hướng dẫn kiểm soát gặm nhấm của trại phải được in ra và đưa vào cho người trực tiếp chịu trách nhiệm thực hiện. Phải có sơ đồ chi tiết vị trí đặt bả, bẫy chuột để kiểm soát rủi ro. Ghi chép lại số lượng chuột bị diệt, thường xuyên kiểm tra để xử lý chuột chết khi đặt bả chuột. Không được nuôi chim, chó, mèo và bất cứ động vật nào khác trong khu chăn nuôi.

      10. Quản lý nhân sự: Thực hiện an toàn lao động cho người lao động, tạo điều kiện làm việc phải đảm bảo an toàn, có quần áo bảo hộ, phúc lợi xã hội, tiền lương cho người lao động.

      11.Ghi chép lưu trữ hồ sơ, truy nguyên nguồn gốc và thu hồi sản phẩm: Phải ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất, tiếp nhận và sử dụng hoá chất, thức ăn chăn nuôi và mua bán sản phẩm. Hệ thống sổ sách ghi chép của trại phải thể hiện được: số lợn bán ra, nhập vào; năng suất chăn nuôi; kiểm tra hàng ngày về tình hình sức khoẻ đàn lợn, bệnh tật, nguyên nhân; tất cả các kết quả kiểm tra, xét nghiệm của các phòng thí nghiệm; giấy chứng nhận nguồn gốc của lợn nhập vào trại, nơi mua lợn; tình hình sử dụng vắc xin và sử dụng thuốc điều trị bệnh.

      12. Kiểm tra nội bộ: Trang trại phải tiến hành kiểm tra ít nhất 1 lần/năm

      13.Khiếu nại và giải quyết khiếu nại: Tổ chức cá nhân chăn nuôi phải có

mẫu đơn khiếu nại khi khách có yêu cầu.

    Để đảm bảo chăn nuôi thành công và mang lại hiệu quả cao, Trung Tâm Khuyến nông-Khuyến ngư khuyến cáo bà con chăn nuôi nên tuân thủ đúng theo qui trình kỹ thuật, khắc phục những nhược điểm trên từng mô hình của gia đình mình. Đồng thời, khuyến cáo và nhắc nhở những hộ chăn nuôi lân cận áp dụng đúng qui trình kỹ thuật để cùng nhau chăn nuôi mang lại hiệu quả hơn.

      Đây là hướng đi mới, có hiệu quả có thể áp dụng dụng rộng rãi cho người nông dân chăn nuôi toàn tỉnh trong điều kiện dịch bệnh ngày càng phức tạp và nguy hiểm như hiện nay.

                                                                             Hoàng Thị Tố Nga – TTKNKN Nam Định