Triển khai phương pháp nuôi tôm chân trắng áp dụng GAP/CoC ở Giao Thủy
7:48' 25/7/2012
Tôm chân trắng thương phẩm

    Tôm thẻ chân trắng (tôm chân trắng)  lần đầu được nuôi thử nghiệm ở Việt Nam từ năm 2002 với diện tích 1.710 ha, sản lượng 10.000 tấn. Theo dự báo của Tổng cục thuỷ sản, sản lượng nuôi tôm chân trắng năm nay của cả nước ước đạt trên 200.000 tấn. Diện tích tăng đột biến lên 25.843 ha, bằng 135% so với năm trước, nhất là ở miền Bắc và miền Trung. Nguyên nhân của sự bùng nổ này là tôm chân trắng dễ nuôi, lợi nhuận cao nên thu hút được hầu hết các doanh nghiệp, cơ sở nuôi trồng thuỷ sản đầu tư lớn để nuôi quy mô công nghiệp.



    Tôm chân trắng là loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao, là đối tượng nuôi có lợi thế của các huyện ven biển Nam Định. Chỉ trong vòng vài năm, con tôm thẻ chân trắng đã phát triển rộng rãi và được bà con Giao Thuỷ hưởng ứng khá nhanh vì một số đặc điểm như: Thời gian nuôi ngắn, mật độ nuôi cao, tốc độ tăng trưởng nhanh, sức đề kháng tốt, cường độ bắt mồi khoẻ, năng suất lớn, thích hợp với các hình thức nuôi thâm canh và bán thâm canh. Tôm thẻ chân trắng được nuôi chủ yếu ở các xã ven biển nhưng tập trung quy mô về diện tích, sản lượng thì ở xã Giao Phong. Tôm nuôi sau 2,5 đến 3 tháng có thể đạt quy cỡ thương phẩm, tuỳ theo điều kiện ao và cách quản lý tôm thương phẩm có trọng lượng lượng 20 – 30g.

    Tôm thẻ chân trắng là loài có đặc tính thích nghi tốt trong môi trường khắc nghiệt hơn một số loài tôm khác. Tôm thẻ chân trắng chịu đựng được độ mặn ở diện rộng, từ 0,5 – 45ppt, tăng trưởng tốt ở nhiệt độ 24 – 32 oC. Chúng chịu đựng được ở môi trường có oxy thấp, thấp hơn 0,8ppm tôm vẫn sống được nhiều giờ. Sử dụng thức ăn có độ đạm thấp nên chi phí sản xuất thấp. Đặc biệt tôm thẻ chân trắng cho tỉ lệ thịt cao 66- 68% và giá thành rẻ hơn tôm sú nên  xuất khẩu tiểu ngạch và thị trường tiêu thụ nội địa rất ổn định.

    Diện tích nuôi tôm chân trắng năm 2011của Nam Định là 180 ha, sản lượng đạt 1.600 tấn. Năm 2012 diện tích là 295 ha, sản lượng tôm dự kiến thu trên 2.500 tấn. Với sản lượng tôm lớn nhưng nghề nuôi tôm chân trắng ở Nam Định vẫn còn nhiều bất cập, công nghệ nuôi nói chung vẫn còn lạc hậu, chưa có quy hoạch tổng thể phát triển tôm nuôi, chưa có chính sách thích hợp để thúc đẩy phát triển đối tượng nuôi chủ lực này. Bà con ở các vùng nhìn chung vẫn là phát triển nuôi tự phát, chưa có vùng quy hoạch tổng thể cho con tôm chân trắng. Ngoài ra cơ sở hạ tầng đặc biệt là hệ thống thuỷ lợi và hệ thống điện chưa được đầu tư thích đáng. Phần lớn tôm chân trắng giống vẫn phải nhập khẩu. Nguồn cung cấp thức ăn, thuốc thú y, hoá chất dùng trong nuôi tôm vẫn phải phụ thuộc phần lớn vào các công ty nước ngoài.

    Mặc dù đang là đối tượng nuôi tiềm năng nhưng nghề nuôi tôm thẻ chân trắng cũng gặp một số khó khăn riêng đó là vốn đầu tư lớn (cao gấp 2, 5 lần so với tôm sú) trung bình đầu tư trọn gói 1 ha là 500.000.000 đồng, chỉ những hộ, doanh nghiệp có tiềm lực kinh tế mới dám đầu tư nuôi. Việc đầu tư nuôi tôm thẻ chân trắng theo mô hình thâm canh đòi hỏi điều kiện hạ tầng dịch vụ phải đảm bảo. Đó là chưa kể chi phí con giống cao, trình độ kỹ thuật, quản lý hoạt động nuôi trồng thuỷ sản của người nuôi chưa đồng đều nên khả năng tiếp cận, cập nhật kiến thức chuyên môn hạn chế và chưa có những quy trình nuôi được xây dựng cụ thể.

    Trong nuôi tôm thẻ chân trắng, công nghệ nuôi bán thâm canh và thâm canh đang dần thay thế cho nuôi quảng canh cải tiến, nhưng những vùng nuôi tập trung phát triển rộng đã tạo nguồn nguyên liệu lớn cho tiêu dùng. Tuy nhiên đó cũng là thách thức lớn trước những vấn đề mà chúng ta phải đối mặt: Ô nhiễm môi trường, dịch bệnh và an toàn vệ sinh thực phẩm, phát sinh từ việc sử dụng nhiều thức ăn, thuốc , hoá chất, chế phẩm sinh học trong nuôi tôm. Việc sử dụng thuốc thú y và thuốc phòng trừ bệnh cho tôm không theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, được dùng tùy tiện, cẩu thả gây nhiều hệ lụy cho nghề nuôi.

    Để phát triển nuôi tôm chân trắng bền vững, Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn đã ban hành thông tư số 45/2010/TT-BNNPTNT ngày 22/7/2010 quy định điều kiện cơ sở vùng nuôi tôm sú, tôm chân trắng thâm canh đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Đây là một vấn đề cấp bách cần được giải quyết để tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của nghề NTTS và nâng cao uy tín của hàng thuỷ sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời giảm thiểu rủi ro nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nuôi.

    Năm 2011, Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thuỷ sản Nam Định đã tiến hành triển khai thực hiện xây dựng vùng nuôi tôm chân trắng  ứng dụng qui tắc thực hành nuôi tốt (GAP/CoC ) để xây dựng vùng nuôi tôm bền vững đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm tại HTX nuôi thủy sản Giao Phong-Giao Thủy-Nam Định.  Sau 6 tháng triển khai thực hiện chương trình thực hành nuôi tốt (GAP) và nuôi có trách nhiệm (CoC) tại vùng nuôi thuỷ sản xã Giao Phong, bước đầu đã đáp ứng được yêu cầu đề ra. 14 hộ tự nguyện tham gia mô hình hướng dẫn thực hành đã được kiểm tra và cấp giấy chứng nhận đủ tiêu chuẩn đạt GAP/CoC. Kết quả của mô hình làm tiền đề tốt cho mục tiêu nuôi trồng thuỷ sản sạch, tạo ra khối lượng hàng hoá an toàn, thân thiện môi trường.

    Nuôi tôm chân trắng thâm canh áp dụng GAP/CoC thực hiện theo hướng cộng đồng trách nhiệm đã tạo ra bước chuyển biến và nhận thức mới cho người nuôi tôm. Qua mô hình, nhận thức của người dân về an toàn vệ sinh thực phẩm trong sản xuất thuỷ sản nâng lên rõ rệt. Nâng cao được tính cộng đồng của các chủ hộ trong vùng nuôi trong việc đảm bảo an toàn cho môi trường, an toàn dịch bệnh, an toàn vệ sinh thực phẩm, giảm thiểu rủi ro mang lại lợi nhuận về kinh tế cho người nuôi.

    Mặc dù chỉ có 14 hộ đủ điều kiện được cấp GCN đủ tiêu chuẩn đạt GAP/CoC nhưng đây cũng là tiền đề và tạo bước đột phá trong việc thúc đẩy sản xuất sản phẩm an toàn vệ sinh thực phẩm, góp phần gia tăng hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững nghề nuôi tôm chân trắng tại Giao Thủy nói riêng và Nam Định nói chung.
                                      
Hải Bình - Chi cục QLCLNLTS